Риболовот на Дојранското Езеро отсекогаш бил главна економска активност за локалното население. Во минатото, во светската научна литература езерото е претставувано како едно од најпродуктивните езера во Европа, играјќи значајна улога во обезбедувањето на локалното население со риба. Просечниот годишен улов претставувал 50% од вкупниот национален улов на риба во РМ (пред започнувањето на поинтензивна изградба на вештачки рибници). Дојранското Езеро е исто така познато по уникатниот начин на рибарење. Од најстарите времиња, локалните жители ја користеле трската на најразлични начини, вклучително за рибарење. Големи количини на трска се користеле за правење на специјални стапици за риби, со различна форма, дизајн и големина (мандра, насека, фунта). Рибарите притоа ловат водни птици, на кои им се сечат примарните перја и ги чуваат близу мандрите. Овие птици всушност се користат како гоничи на рибата во рибарските стапици. Ваквата стара техника за рибарење е многу ефикасна, бидејќи само од една мандра на ваков начин може да се уловат од 20 000 до 30 000 килограми риба. Опаѓањето на нивото на водата на езеротои влошувањето на нејзиниот квалитет, имаше негативно влијание на начинот на ловење на риби и на самиот рибен фонд.

Риболов со помош на уграда-мандра

    Риболовот со помош на мандра е најатрактивниот риболов од сите видиви на Дојранско езеро, но и најтежок и најдолг период на ловење. Во светот е многу ретко застапен како вид на риболов, но денес, одноно во последните 20 години не се практикува и на Дојранското езеро поради повлекувањето на водата. За сега тоа е минато, но дали ќе остане така или пак ќе се обнови ќе покаже времето. Затоа заслужува големео внимание да се опише како посебен вид на риболов.

    Работењето со мандрите има долг процес кој трае околу 6 месеци и започнува во октомври а завршува при крајот на март следната година. Со таквиот начин на риболов се ловат следните видови на риба: бела риба (црвеноперка и машкудан) и белвица, а многу послабо се ловат гуџарот, перкијата и карашот.

                
   
    Во почетокот на месецот октомври почнуваа да се поправаат ловиштата (рибарските колиби) односно ако од невреме се разрушени се прават нови. Тогаш  рибарите ја бараат раставата (простор каде трската е уништена со налегнати колци уште од предходната годишна мандра). Лево односно десно од раставата трската се врзува со сноп – кукли за да не пречи во понатамошното работењена мандрата.Со помош на тегличка се дигаат налегнати колци и се поставуваат во вертикална положба на местото каде ќе се потребни при градење на мандтата. Тоа се прави за да се сушат, бидејќи биле збодени со долниот дел во водата (долги 3-4 м.) со помош на јаже (направени од рогуз-шамок а во должина од човечки број – околу 1,70см.) На местото каде се врзува колот со пречникот се дава и заврш (десетина трски се свиваат преку пречникот и се врзуваат за колот).  Тоа се прави за да се добие поголема стабилност на мандрата. Потоа се зема куса надената на 4 м. Купиште и се мава по дното на раставата за да се уништи трската ако ја има (односно треба да биде чиста растава). Откако ќе се проверат старите леси да ли можат да се користат за нова мандра (ако има за поправка се поправа) со помош на тенко јаже се шијат 2 леси на едно место и се ставаат во вода да отежнат. Потоа се вадат од вода, се шијат со други 2 леси и така поврзани две по две ласи даваат вал. Валовите се врзуваат за колците со помош на в'ќзи, а потоа со гради се набиваат во земја (на дното на езерото). Со валовите леси кои се поставуваат лево и десно од ловиштето се заградува површината на мадрата чија должина по една страна изнесува 150 м. Од страна на копното ако има вода и од таа страна се подградува со пониски леси. Значи тоа се прави додека од сите три страни на мандрата не се загради  со валови леси. Четвртата страна од кај езерото останува отворена. Оградата не само што опфаќа простор од трска, туку зафаќа и простор од белата вода (каде нема трска-рибарите овој простор го викаат бела вода ).

    Истовремено додека се извршуваат тие наведени работи, почнува и чувањето. Односно одередени рибари стојат на покривот од ловиштето и со викање и мавање камења со помош на прашча се гонат рибите. Чувањето се врши и на белата вода, каде еден рибар со коработ се движи на просторот одреден за мандрата за да ги гони исто така пилците. Такви најопасни пилци (птици) за рибарите односно мандрите се: гарото, корморанот, ачкото, ќурицата, лиската, алигото и куклаката. Во почетокот на месец декември се поставува и пиликатникот. Тоа е време кога се заладува.Пиликатникот се поставува на тивко место каде што птиците нема од кого да се плашат и на тишина доаѓаат до пиликатникот, за да се најадат риби кои се мртви и оставени од рибарите. На тој начин најмногу се фаќаат пилците: браниште, креа, кукалка, гаро и др. Секое утро се оди кај пиликатникот за да се стават нови мртви риби, а поручек околу 3 часот повторно се посетува пиликатникот за да се види да ли се  има фатено или  влезено пиле. Доколку има фатено пиле во пиликатникот се зема прешник и се затвара вратата на пиликатникот, се дига мрежата со која е покриен пиликатникот и со повла се фаќаат пилците. Потоа се запетлуваат крилјата и се ставаат на суво додека да се пренесат до мандрата. Ако мандрата не е градена, пилците се ставаат во гиливор (езерски простор заграден со леси, а со помош на на колци и покриен со мрежа). Рибарите секој ден им фрлаат риби. Тука остануваат се до градење на мадрата. Во месец декември или јануари ако се констатира дека мандрата има доволно соберено риби, во еден убав мирен ден (временски непогоди да нема) почнува градењето на мадрата.

Отворената површина од кај езерото од каде што доаѓаат рибарите се заградува со престамница. Потоа се набодуваат колци и тие се поврзуваат со прешници, се прави заврш и пак се прочистува дното за да биде чисто. Со валовите – леси кои однапред се спреемни се бодат во земјата (дното на езерото). Местото каде се сотавуваат валовите  се вика здупчубање (на околу 30 см. Се поклопуваат валовите, а и се поврзуваат со 3 колци кои се поставени цик – цак , 2 надвор и 1 внатре). Откако ќе се заврши сето тоа се поставуваат котеците. Тие се поставуваат на двете ќошиња од мандрата кои се према езерото. Еден котец има површина околу 3 м2.

    Котецот се поставува на самото ќоше од мандрата така да лесите од мандрата малку на надвор се отвараат за да можат рибарите да минат во котецот. Котецот е заграден исто со леси и колци во форма на буквата Г. Рибата што влегува во котецот  не може да се врати назад. Па затоа рибарите секое утро штом одат на работа кај мандрите погледнуваат во котецот и ако има риби ги црпат со повла. И така секој ден. Откако сето тоа е завршено настанува работењето и риболовот во самата мандра. Од целата мандра со леси и колци се одградува една парцела и тоа од страната на едниот котец, кој веќе и престанува да постои. Таа парцела површински избнесува околу 200 м2. Од едната страна парцелата се заградува со ретка леса за да можат рибарите да минат низ неа – да бегаат од таа парцела.

     Треба да кажеме дека таа парцела по страните е заградена и со мрежа за да не бегаат пилците. Исто така се прави и со втората парцела, па третата  и се до последната. Редоследот на парцелите е по ред почнувајќи од таа која е према ширината на Езерото т.е. од првиот котец се оди кон вториот котец кога завршуваат првите парцели. Сега започнува вториот ред на парцели, одејќи обратно (ако првите парцели се користеле по ред лево – десно, па во третиот ред пак лево – десно и се така до последната парцела). Треба да знаеме и тоа кога се користат парцелите од било кој ред, на тој ред се прават котеци со иста намена како и првите два. Така да една мандра може да биде поделена  на 12 – 16 парцели. А колку време се обработува една парцела зависи од бројноста на рибата, временските услови и.т.н. Штом се завршува една парцела се се дигаат лесите и таа веќе не постои. Кога ќе остане една парцела (последната) таа парцела се нарекува мома. На момата исто така се прави котец и кога ќе се пуштат пилците во момата сите риби бегајќи од нив одат во котецот. Рибарите сега со повла ја црпат рибата. Веќе е пролет на пилците им се пораснати крилјата и можат да си одлетаат. Од една мандра порано се ловело до 50 тони риба.